Điểm tựa pháp lý cho thị trường thương mại: Nghiêm túc thực hiện Nghị định 342/2026/NĐ-CP trong cộng đồng doanh nghiệp
Ngày 03/09/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 342/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 18/10/2026, văn bản này đóng vai trò là khung pháp lý chuẩn mực, minh bạch hóa môi trường đầu tư, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc các doanh nghiệp phải chủ động rà soát, tuân thủ nghiêm ngặt để phát triển bền vững.
1. Hoàn thiện hành lang pháp lý trong tiến trình hội nhập sâu rộng
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập quốc tế mạnh mẽ, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực thương mại, dịch vụ, logistics và phân phối không ngừng gia tăng. Việc hoàn thiện các công cụ quản lý nhà nước để vừa kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, vừa đảm bảo kỷ cương pháp luật là yêu cầu tất yếu khách quan.
Trước đây, các hoạt động mua bán hàng hóa của doanh nghiệp FDI chủ yếu chịu sự điều chỉnh của các văn bản tiền nhiệm. Tuy nhiên, sự phát triển bùng nổ của các mô hình thương mại hiện đại, thương mại điện tử xuyên biên giới, cùng các yêu cầu thực tiễn đặt ra từ Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương đòi hỏi phải có một khung pháp lý đồng bộ, minh bạch và toàn diện hơn.
Nghị định 342/2026/NĐ-CP ra đời chính là lời giải đáp chiến lược, tạo sự tương thích tối đa với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời bịt kín các khoảng trống pháp lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp chân chính và giữ vững an ninh kinh tế quốc gia.
2. Những điểm mới và trọng tâm tuân thủ của Nghị định 342/2026/NĐ-CP
Để thực hiện hiệu quả tinh thần của Nghị định, các doanh nghiệp FDI và các chủ thể liên quan cần nắm vững những nhóm quy định trọng tâm sau đây:
Thứ nhất: Chuẩn hóa và làm rõ hơn ranh giới pháp lý giữa các quyền thương mại cơ bản
Quyền xuất khẩu: Là quyền mua hàng hóa tại Việt Nam để xuất khẩu, bao gồm quyền đứng tên trên tờ khai hàng hóa xuất khẩu. Văn bản quy định rõ quyền này không bao gồm việc mua hàng từ các đối tượng không phải là thương nhân (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác).
Quyền nhập khẩu: Là quyền nhập hàng từ nước ngoài vào Việt Nam để bán cho thương nhân có quyền phân phối, giúp phân định rõ vai trò của doanh nghiệp FDI trong chuỗi cung ứng, tránh việc lấn sân sang các phân khúc chưa được cấp phép.
Quyền phân phối: Bao gồm bán buôn, bán lẻ, đại lý bán hàng và nhượng quyền thương mại, đòi hỏi điều kiện kiểm soát chặt chẽ tùy thuộc vào từng mặt hàng và biểu cam kết quốc tế.
Thứ hai: "Điểm nhấn" các hoạt động bắt buộc phải có Giấy phép kinh doanh
Một trong những nội dung tác động mạnh mẽ nhất đến chiến lược vận hành của doanh nghiệp FDI từ ngày 18/10/2026 là việc định hình rõ ràng 09 hoạt động bắt buộc phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy phép kinh doanh, như: Thực hiện quyền phân phối bán lẻ; cung cấp dịch vụ logistics; dịch vụ cho thuê hàng hóa; cung cấp dịch vụ trung gian thương mại…
Đặc biệt, hoạt động quản lý và vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử, nền tảng thương mại tích hợp chính là điểm mới bắt nhịp kịp thời với sự phát triển vũ bão của kinh tế số.
Thứ ba: Siết chặt điều kiện cấp phép và tiêu chí xét duyệt
Nghị định 342/2026/NĐ-CP phân định rõ tiêu chí đối với nhà đầu tư đến từ các quốc gia/vùng lãnh thổ đã có điều ước quốc tế với Việt Nam và các trường hợp chưa có cam kết:
Đối với doanh nghiệp đã thành lập tại Việt Nam trên 1 năm, điều kiện tiên quyết là không còn nợ thuế quá hạn.
Đối với các lĩnh vực chưa có cam kết mở cửa hoặc các nền tảng số nhạy cảm, cơ quan cấp phép sẽ tiến hành thẩm định khắt khe về mức độ phù hợp với chiến lược phát triển ngành, mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa, và trong trường hợp cần thiết sẽ lấy ý kiến hiệp y từ Bộ Công an và Bộ Quốc phòng nhằm đảm bảo tuyệt đối về an ninh quốc gia.
3. Lộ trình 4 bước hành động cho Doanh nghiệp
Việc Nghị định 342/2026/NĐ-CP chính thức đi vào cuộc sống đòi hỏi sự chuyển biến tích cực và khẩn trương từ phía cộng đồng doanh nghiệp nhằm tránh rủi ro pháp lý, bị xử phạt hành chính hoặc thu hồi giấy phép. Các doanh nghiệp cần triển khai ngay 4 bước trọng tâm:
Bước 1 - Rà soát toàn diện danh mục ngành nghề và giấy phép hiện có: Các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cần chủ động đối chiếu các hoạt động thương mại, dịch vụ logistics, nền tảng thương mại điện tử đang vận hành thực tế với quy định mới của Nghị định. Nếu có bất kỳ hoạt động nào thuộc diện phải xin cấp Giấy phép kinh doanh mà chưa hoàn thiện thủ tục, doanh nghiệp phải khẩn trương lập hồ sơ đề nghị cơ quan nhà nước giải quyết.
Bước 2 - Kiện toàn nghĩa vụ tài chính và tuân thủ pháp luật chuyên ngành: Đảm bảo tình trạng tài chính minh bạch, không nợ thuế quá hạn, tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và quy định về thương mại điện tử.
Bước 3 - Thiết lập hệ thống báo cáo định kỳ và minh bạch thông tin: Chấp hành nghiêm chế độ báo cáo thống kê định kỳ về tình hình hoạt động mua bán hàng hóa theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước.
Bước 4 - Nâng cao năng lực đội ngũ pháp chế và tuân thủ: Chủ động cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành, đào tạo nội bộ cho đội ngũ quản lý và nhân sự vận hành để nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật sở tại.
Nghị định 342/2026/NĐ-CP không chỉ là công cụ quản lý hành chính của Nhà nước mà còn là tấm khiên bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính, tạo sân chơi công bằng, minh bạch và ổn định lâu dài. Việc nghiêm túc thực thi Nghị định này chính là chìa khóa vàng giúp các doanh nghiệp FDI củng cố uy tín, tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh và vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới của kinh tế Việt Nam.
================
CÔNG TY LUẬT TNHH VIETLINK
📌 Trụ sở: P203 tòa nhà Giảng Võ Lake View D10, Phường Giảng Võ, Thành phố Hà Nội
📌 Chi nhánh tại TP.HCM: 602, Lầu 6, tòa nhà số 60 đường Nguyễn Văn Thủ, phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh
📞 Tổng đài tư vấn trực tiếp 24/7: 0983.509.365
📩 Email: hanoi@vietlinklaw.com
🌐 Website: https://vietlinklaw.vn
🔗 LinkedIn: Vietlink Law Firm
📸 Instagram: vietlink.lawfirm
